Saoto is een gerecht uit de Surinaams-Javaanse keuken. Het is een heerlijke kippensoep die veel lijkt op de Indonesische ‘soto ayam’. De soep is door de Javanen mee naar Suriname genomen en daar heeft hij in de loop der tijd die extra letter gekregen. De basis van Saoto soep is een heldere, maar krachtige kippenbouillon, langzaam getrokken met specerijen zoals laos, sereh en djinten. De soep wordt traditioneel geserveerd met diverse toppings, waardoor elke lepel anders is. Dit maakt Saoto tot een voedzame, licht verteerbare en verwarmende maaltijdsoep. Veel Surinamers beschouwen Saoto soep niet zomaar als een gerecht, maar als 100% soul-food en een stukje cultuur in een kom.
De geschiedenis van Saoto soep is diep geworteld in de koloniale periode van Suriname. Javaanse contractarbeiders namen hun kooktradities mee naar het Caribisch gebied. Deze smolten samen met Surinaamse invloeden en ingrediënten, met als resultaat een rijke, geurige soep die inmiddels niet meer weg te denken is uit de Surinaamse keuken. De Surinaamse keuken is een smeltkroes van verschillende bevolkingsgroepen, en Saoto soep is een typisch gerecht dat door iedereen op zijn eigen manier wordt gemaakt. Hierdoor word je altijd verrast door deze overheerlijke maaltijdsoep. Een bijkomend voordeel is dat je eindeloos kunt variëren door componenten toe te voegen of juist weg te laten. Het recept dat in deze bronnen wordt gepresenteerd, wordt beschouwd als het origineel Javaans Surinaams recept.
De smaak en textuur van Saoto soep zijn bijzonder. De bouillon moet goed op smaak zijn, wat wordt bereikt door het gebruik van krachtige ingrediënten. De 'exotische' ingrediënten, zoals laos, piment, salam en citroengras, zijn in Surinaamse toko's of grote Chinese supermarkten te vinden. Een interessant detail is het verschil tussen de Indonesische Soto en de Surinaamse Saoto. Waar de Indonesische versie vaak kurkuma en kaffir lime leaves bevat, worden deze in de Surinaamse versie meestal weggelaten. Het gebruik van citroengras ligt wat ingewikkelder; de een vindt het lekker in de Saoto, de ander vindt het te Indonesisch. Uiteindelijk is het advies om te doen wat je zelf het lekkerst vindt. Andere typisch Surinaamse ingrediënten die in deze gerechten worden gebruikt, zijn kleine vierkante Maggiblokjes, piment en bladselderij.
Ingrediënten en Bereiding van de Bouillon
De bereiding van Saoto soep bestaat uit twee hoofdonderdelen: het maken van de bouillon en het samenstellen van de soep met toppings. Voor de bouillon is een krachtige kippenbouillon de basis. De hoeveelheden kunnen variëren, maar een recept voor ruim 6 liter saoto (genoeg voor 8 grote porties) geeft een goed beeld van de benodigdheden.
Ingrediënten voor de saoto bouillon (voor circa 6 liter): - 3 liter water (aangevuld tot 4 liter voor het koken) - 600 gram soepkip (bij voorkeur bouten) - 3 kippenbouten - 2 kipfilets - 4 cm laos (of 2 stukken laos, in schijfjes) - 4 teentjes knoflook (heel laten of in schijfjes) - 1 ui (schillen en verticaal door de helft snijden) of 2 uien, gehalveerd - 1 tak citroengras (sereh) of 2 stengels citroengras, gekneusd - 1 salam blaadje of 2 salamblaadjes - 2 grote bouillonblokjes (of 2 kippenbouillonblokjes en 2 groentenbouillonblokjes) - tuinkruidenbouillon (optioneel, als aanvulling) - 1 theelepeltje witte peper - 3 cm gember, in schijfjes - 8 pimentkorrels - 3 takjes bladselderij, fijngehakt - optioneel: 1 madame Jeanette peper
Bereidingswijze van de bouillon: Eerst de soepkip in 3 of 4 grote stukken hakken (of laten doen door de slager). Daarna de kip en de kipfilet wassen. Tegelijkertijd 3 liter water in een ruime pan aan de kook brengen. Doe daarna de kip en de kipfilet in tezamen met de laos, knoflook, ui, citroengras, 1 salamblaadje, bouillonblokjes, en witte peper. Verhit 4 liter water tot het kookpunt. Doe daar alle ingrediënten voor de bouillon in. Breng het water nu terug aan de kook en laat de bouillon zo’n 2 uur zachtjes koken. De kippenbouten en filets worden hierin gaar gekookt. De bouillon moet langzaam trekken om voldoende smaak af te geven.
Garnituur en Toppings: De Persoonlijke Touch
Na het maken van de bouillon wordt de soep samengesteld met toppings naar keuze. Dit is het deel waar je de soep naar eigen smaak kunt aankleden. Je doet dit aan het einde met verse ingrediënten, dus het is ook heel makkelijk om het naar ieders eigen smaak te maken. De basisgarnituur bevat vaak gekookte eieren, taugé, gebakken aardappelstokjes (julien), gebakken vermicelli (soe-on), gebakken uitjes, en fijngesneden bladselderij. Ook rijst wordt vaak bij de saoto gegeten, maar dat is optioneel.
Veelgebruikte toppings: - Gekookte eieren (hardgekookt, circa 1 per persoon) - Taugé (300 gram, gewassen) - Gebakken aardappelstokjes (julien) of friet chips (2 pakjes) - Gebakken vermicelli (soe-on) (1 pakje) - Gebakken uitjes - Kipfilet (2 dubbele kipfilet, gefileerd) of kip uit de bouillon - Bladselderij (fijngesneden) (een bosje) - Surinaamse peper (bijvoorbeeld madame Jeanette peper, fijngehakt) - Rijst (optioneel, als extra vulling) - Vermicelli (optioneel, als extra vulling) - Ketjap sambal (optioneel, als smaakmaker)
Voor de ketjap sambal kunnen de volgende ingrediënten gebruikt worden: 100 ml ketjap manis, 1 madame Jeanette peper (fijngehakt), en 2 teentjes knoflook (geperst). Sommige mensen eten ook rijst bij de saoto. De keuze is vaak of rijst, of vermicelli, voor wat extra vulling, maar niet allebei.
Bereiding van de toppings: De kipfilets uit de bouillon worden eruit gehaald als ze gaar zijn en gebakken in de airfryer of in een beetje zonnebloemolie tot ze goudbruin zijn. De kip wordt daarna in kleine sliertjes gepluisd. De rijstvermicelli wordt gebakken in een beetje zonnebloemolie op hoog vuur. Dit moet in kleine beetjes en heel kort gebeuren; je ziet dat de vermicelli uitzet. Daarna wordt deze omgedraaid in de olie en uitgelekt op keukenpapier. De tauge wordt gewassen en de spitskool (indien gebruikt) fijngesneden. De gebakken aardappelstokjes en de uitgelekte rijstvermicelli kunnen worden samengevoegd in een grote kom met deksel. De vermicelli wordt gebroken en gemengd met de frietjes. Gebakken uitjes kunnen hier ook meteen doorheen gemengd worden, of apart aan de soep toegevoegd worden.
Variaties en Persoonlijke Voorkeuren
Een kenmerk van Saoto soep is de enorme variatie. Iedereen maakt het op zijn eigen manier, waardoor het gerecht nooit hetzelfde is. De soep is een gerecht uit de Surinaams-Javaanse keuken, maar door de smeltkroes van bevolkingsgroepen in Suriname is het recept geëvolueerd. De Javanen brachten veel Indonesische gerechten mee naar Suriname, die in de loop der tijd hun eigen Surinaamse versie hebben gekregen. Niet alle ingrediënten waren beschikbaar in Suriname, en dus zijn er hier en daar wat aanpassingen gedaan.
Voorbeelden van echte ‘Surinaamse’ ingrediënten in de gerechten zijn kleine vierkante Maggiblokjes, piment en bladselderij. Wat er vaak wel in een Indonesische Soto zit, maar niet in een Surinaamse Saoto, zijn kurkuma en kaffir lime leaves. Het gebruik van citroengras ligt wat ingewikkelder; de een vindt het lekker in de Saoto, de ander té Indonesisch. Het is aan te bevelen om te doen wat je zelf het lekkerst vindt.
De soep kan als voorgerecht worden geserveerd, of als goed gevulde maaltijdsoep met bijvoorbeeld gekookte spaghetti, mihoen of rijst erbij. Het kan allemaal en allemaal even lekker. De keuze voor toppings is persoonlijk: sommige mensen houden van veel groenten, anderen prefereren meer kip of een extra portie rijst. De mogelijkheid om te variëren maakt Saoto soep tot een zeer toegankelijk gerecht voor zowel beginnende als ervaren koks.
Conclusie
Saoto soep is een klassieker uit de Surinaams-Javaanse keuken, met wortels in de Indonesische soto ayam, maar met een eigen Surinaamse identiteit. De soep wordt gekenmerkt door een krachtige kippenbouillon, getrokken met specerijen als laos, citroengras, salam en piment. Het gerecht is een weerspiegeling van de koloniale geschiedenis van Suriname, waar Javaanse contractarbeiders hun kooktradities introduceerden die samensmolten met lokale ingrediënten en smaken. De bereiding bestaat uit een zorgvuldig gekookte bouillon en een persoonlijke selectie van toppings, waaronder gekookte eieren, taugé, gebakken aardappelstokjes, vermicelli, gebakken uitjes, kip en bladselderij. De variatiemogelijkheden zijn groot, waardoor elke kok zijn eigen favoriete versie kan creëren. Saoto soep wordt niet alleen gewaardeerd om zijn smaak, maar ook als voedzame, verwarmende maaltijd en als een stukje culinaire cultuur in een kom.